NOWOŚCI!

Mapy

 Mapa zagospodarowania wód zaliczonych do kopalin w Polsce

Mapa udokumentowanych złóż wód podziemnych zaliczonych do kopalin

 

Mapa uzdrowisk w Polsce

 

 

Produkcja ciekłego dwutlenku węgla w Polsce

Dwutlenek węgla jest surowcem mineralnym występującym w środowisku geologicznym, kształtującym właściwości fizykochemiczne wód podziemnych oraz, w stężeniach powyżej 250 mg/dm3, decydującym o ich walorach leczniczych. Gaz ten znajduje szerokie zastosowanie w wielu dziedzinach gospodarki, m.in. w przemyśle chemicznym, wydobywczym i rolno-spożywczym. Unikatowa w skali kraju technologia pozyskiwania gazu z nasyconych nim szczaw jest stosowana w zakładach wytwarzania ciekłego dwutlenku węgla w Dusznikach-Zdroju oraz w Krynicy-Zdroju, które uruchomiono w latach 20. i 30. XX w. Proces pozyskiwania dwutlenku węgla rozpoczyna się od oddzielenia gazu od wody. Odbywa się to w separatorach umieszczonych na głowicach ujęć (otw. Pieniawa Chopina, otw. Jan Kazimierz, otw. Duszniki-Zdrój B-4 i B-39 w oraz otw. Zuber I–IV w Krynicy-Zdroju) (fig. 1). Z separatora gaz i częściowo odgazowana woda są odprowadzane osobnymi rurociągami. Dwutlenek węgla przemieszcza się do zbiornika magazynowego lub bezpośrednio do zakładu, w którym jest poddawany trójstopniowemu sprężaniu. Pomiędzy kolejnymi stopniami sprężania jest osuszany i, w miarę potrzeby, odsiarczany. Po ostatnim stopniu sprężenia (7–9 MPa) jest kierowany do skraplacza, w którym pod wpływem schłodzenia przechodzi do stanu ciekłego. Ze skraplacza jest doprowadzany do stanowisk napełniania butli lub wysokociśnieniowego zbiornika, w którym jest magazynowany, a następnie transportowany do miejsc odbioru (Krynica-Zdrój).
 
Fig. 1. Schemat linii technologicznej wytwarzania ciekłego dwutlenku węgla przy wykorzystaniu gazu pochodzącego ze szczaw (Felter A., Skrzypczyk L., Socha M., Sokołowski J., Stożek J., Gryczko-Gostyńska A., 2015)
 

Dwutlenek węgla jest wykorzystywany przez producentów i konserwatorów gaśnic śniegowych oraz butli spawalniczych, a także do napełniania aparatów służących do nasycania napojów gazowanych oraz tradycyjnie w lecznictwie – do wodnych i suchych kąpieli kwasowęglowych i krioterapii.
Łącznie w obydwu zakładach znajdujących się na terenie kraju skrapla się ok. 3% naturalnie wydobywającego się endogenicznego dwutlenku węgla (Ciężkowski, 2002). Gaz ten nie jest zaliczany do kopalin, lecz bywa dokumentowany jako kopalina towarzysząca szczawom. Jego zasoby eksploatacyjne wynoszące łącznie ok. 505 m3/h udokumentowano dla ujęć szczaw w Dusznikach-Zdroju (Fistek i Fistek, 1998), Krynicy-Zdroju (Ciężkowski i in., 1999) oraz w Grabinie (Czerski i in., 1990).

 

 
 Fot. 1. Linia produkcyjna ciekłego dwutlenku węgla w Dusznikach-Zdroju
(fot. J. Sokołowski)
  
Literatura

Szczegóły dotyczące cytowanej literatury znajdują się w zakładce Bibliografia