NOWOŚCI!

Mapy

 Mapa zagospodarowania wód zaliczonych do kopalin w Polsce

Mapa udokumentowanych złóż wód podziemnych zaliczonych do kopalin

 

Mapa uzdrowisk w Polsce

 

 

Wody termalne w Sudetach

Fot.1 Uzdrowisko Cieplice

W Sudetach i na obszarze bloku przedsudeckiego zasadnicze znaczenie dla formowania wód termalnych ma tektonika blokowa, która powodowała powstanie wydźwigniętych obszarów zasilania (m.in. Karkonosze, Góry Bystrzyckie i Orlickie, Masyw Śnieżnika) oraz głębokich rozłamów skał krystalicznych. Rozłamy te umożliwiają infiltrację wód opadowych w głąb górotworu, ich podziemny przepływ wzdłuż spękań, dzięki czemu możliwe jest przeniesienie ciepła z ośrodka skalnego o wyższej temperaturze oraz, lokalnie, drenaż ogrzanych wód w obrębie obniżeń terenu, w strefach krzyżowania się uskoków. Tego rodzaju systemy formowania się wód termalnych określane są mianem infiltracyjnych systemów hydrogeotermicznych (Dowgiałło, 2008). Głębokość przepływu wód termalnych Sudetów została oszacowana na podstawie średniego gradientu geotermicznego, wynoszącego ok. 2,5°C/100 m, na co najmniej 2 500 - 3 000 m, a w okolicach Lądka Zdroju na ponad 4 000 m (Ciężkowski i in. 2011). Cechami charakterystycznymi wód termalnych Sudetów jest ich występowanie na różnych głębokościach oraz niska mineralizacja. Wodom tym towarzyszy nierzadko dwutlenek węgla, radon oraz podwyższone wartości fluorków, siarczków i kwasu metakrzemowego. Dlatego też niemal wszystkie znane ich wystąpienia zaliczane są do grupy wód leczniczych. Z uwagi na specyficzne warunki formowania i występowania wód termalnych na obszarze prowincji sudeckiej wyznaczony został sudecki region geotermiczny (Dowgiałło, 2001).

W prowincji sudeckiej wody termalne zostały ujęte w ośmiu miejscowościach – Cieplicach Śląskich-Zdroju, Dusznikach-Zdroju i Lądku-Zdroju (lecznicze wody termalne), Staniszowie, Karpnikach oraz Grabinie, a także w otworach badawczych w Jeleniowie i Krosnowicach. Ich eksploatacja prowadzona jest jedynie w Cieplicach Śląskich Zdroju i Lądku-Zdroju, gdzie wypływają na powierzchnię w źródłach oraz ujmowane są otworami o głębokości sięgającej odpowiednio do 2 002,5 m (otw. Cieplice C-2) oraz 700,5 m (otw. L-2 Zdzisław). W Lądku-Zdroju wody termalne charakteryzują się bardzo niską mineralizacją wynoszącą 0,2 g/dm3 oraz temperaturą od 20,5°C do 29°C na wypływie ze źródeł i około 45°C z ujęcia L-2 Zdzisław. Wydajność eksploatacyjna poszczególnych ujęć, w tym źródeł, wynosi od 1,2 do 108,0 m3/h. W Cieplicach Śląskich-Zdroju mineralizacja wód jest wyższa i wynosi od 0,4 do 0,6 g/dm3, a temperatura wód na wypływie od 20°C do 87°C (otw. C-1). W odwierconych w 2014 r. sąsiedztwie Cieplic ujęciach w KT-1 w Karpnikach i ST-1 w Staniszowie ujęto wody termalne o mineralizacji około 0,5 g/dm3, temperaturze na wypływie wynoszącej odpowiednio 54°C i 37°C i zasobach eksploatacyjnych 44,0 m3/h i 20,5 m3/h. Z ujęcia GT-1 w Dusznikach o głębokości 1 695 m oraz Odra 5-I\Lech w Grabinie o głębokości 545 m uzyskano samowypływ unikalnych w skali kraju termalnych szczaw, o temperaturze 35°C i 31°C. Z uwagi na obecność rozpuszczonego dwutlenku węgla charakteryzuje je stosunkowo wysoka mineralizacja wynosząca odpowiednio 3,4 g/dm3 i 10 g/dm3. Szczawy termalne o temperaturze rzędu 20-22°C ujęto również w otworach badawczych w Jeleniowie i Krosnowicach.