NOWOŚCI!

Mapy

 Mapa zagospodarowania wód zaliczonych do kopalin w Polsce

Mapa udokumentowanych złóż wód podziemnych zaliczonych do kopalin

 

Mapa uzdrowisk w Polsce

 

 

Produkcja pierwiastków chemicznych

Wysokozmineralizowane wody zawierają często znaczące ilości cennych składników, m.in. jodu, bromu, magnezu, boru, potasu oraz litu. Zależnie od składu chemicznego mogą stanowić surowiec do pozyskiwania określonych pierwiastków i substancji chemicznych.
Aktualnie tego typu produkcja na skalę przemysłową nie jest w kraju prowadzona. Natomiast w przeszłości zasobne w jod wody występujące na obszarze zapadliska przedkarpackiego były wykorzystywane do eksperymentalnej produkcji tego pierwiastka. Prekursorem w tej dziedzinie był Władysław Chajec – samodzielny pracownik naukowo-badawczy Instytutu Nafty i Gazu w Krośnie. Na podstawie technologii, opracowanej przez zespół pod jego kierownictwem, w latach 1950-54 prowadzono doświadczalna produkcję jodu w Dębowcu w oparciu o tamtejsze wody typu solanek, zawierające ok. 120 mg/dm3 tego pierwiastka. W 1957 r. produkcję na pewien czas wznowiło Przedsiębiorstwo Państwowe Kopalnictwo Naftowe w Krośnie (Chajec 1966). Łącznie wyprodukowano w Dębowcu ponad 100 kg czystego jodu. Udoskonalona na podstawach doświadczalnych metoda, tym razem o charakterze półprzemysłowym, została wdrożona przez Zjednoczenie Kopalnictwa Surowców Chemicznych w nowym zakładzie w Łapczycy koło Bochni. Do produkcji wykorzystywano wody typu solanki ze złoża Bochnia-Łapczyca-Gdów, zawierające średnio ok. 100 mg/dm3 jodu. Odbiorcą pozyskanego jodu miał być krajowy i zagraniczny przemysł farmaceutyczny oraz chemiczny. Istniały również plany przesyłania wysoko stężonych wód do Zakładów Chemicznych w Oświęcimiu (w przypadku wód z Dębowca) oraz do Zakładów Sodowych w Krakowie (wód z Gdowa i Łapczycy). W tym czasie za perspektywiczne dla przemysłowego pozyskiwania pierwiastków uważano wody zawierające co najmniej: 80-100 mg/dm3 jodu, 200-250 mg/dm3 bromu, 2 g/dm3 magnezu, 1 g/dm3 potas lub 10 mg/dm3 litu (Płochniewski 1978). W 2006 r. opatentowana została nowa metoda produkcji jodu, która umożliwia produkcję pierwiastka przy jego zawartości wodach na poziomie 40 mg/dm3. Została ona przygotowana w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Górnictwa Surowców Chemicznych Chemkop. Jod jest wykorzystywany w medycynie, przemyśle chemicznym (produkcja barwników), fotografice oraz elektronice.

Literatura

Szczegóły dotyczące cytowanej literatury znajdują się w zakładce Bibliografia